انتخاب زیرساخت مناسب برای میزبانی وب سایت ها، اپلیکیشن ها و پایگاه های داده یکی از حساس ترین مراحل توسعه کسب و کارهای آنلاین است. در بازار میزبانی وب، دو اصطلاح سرور مجازی (VPS) و سرور اختصاصی مجازی (VDS) به کرات شنیده می شوند. بسیاری از کاربران این دو واژه را به جای یکدیگر به کار می برند یا تصور می کنند با دو فناوری سخت افزاری کاملا متفاوت روبرو هستند. واقعیت این است که مرز میان این دو سرویس نه در ابزار مجازی سازی، بلکه در معماری تخصیص منابع سخت افزاری، به ویژه پردازنده، نهفته است. در این مقاله به بررسی دقیق تفاوت فنی این دو زیرساخت می پردازیم تا انتخاب دقیق تر و بهینه تری برای پروژه خود در اسکای نت هاست داشته باشید.
برای خرید هاست لینوکس کلیک کنید.
سرور مجازی یا VPS چیست؟
واژه VPS مخفف Virtual Private Server است. در این شیوه، یک سرور فیزیکی پرقدرت به کمک یک نرم افزار مجازی ساز (Hypervisor) نظیر KVM یا VMware به چند ماشین مجازی مستقل تقسیم می شود. هر یک از این ماشین ها سیستم عامل، محیط کاربری، آدرس IP و دسترسی مدیریتی مجزای خود را دارند.
ویژگی اصلی VPS های استاندارد، بهره مندی از منابع پردازشی اشتراکی است. در این مدل، منابعی نظیر رم و دیسک ذخیره سازی معمولا به شکل مشخص و ایزوله به کاربر اختصاص داده می شوند، اما هسته های پردازنده (vCPU) در یک استخر پردازشی مشترک میان چند ماشین مجازی به اشتراک گذاشته می شوند. هایپروایزر به صورت هوشمند مدیریت می کند که چرخه های پردازشی پردازنده اصلی چگونه میان این ماشین ها توزیع شود. این مدل اقتصادی ترین راهکار برای راه اندازی وب سایت هایی است که بار کاری متغیر دارند و در بیشتر ساعات شبانه روز، پردازنده سرور آنها زیر بار صد در صدی نیست.
مقالات دیگر:آموزش تست پینگ در ویندوز، مودم و گوشی

سرور مجازی اختصاصی یا VDS چیست؟
واژه VDS مخفف Virtual Dedicated Server است. از نگاه معماری نرم افزاری، VDS نیز دقیقا یک ماشین مجازی است که روی یک بستر مجازی ساز اجرا می شود؛ با این تفاوت اساسی که مدل تخصیص پردازنده در آن کاملا اختصاصی است.
در VDS، هر هسته پردازشی مجازی به صورت مستقیم به یک رشته یا هسته فیزیکی (Thread) از پردازنده سرور میزبان اختصاص داده می شود و هیچ ماشین دیگری اجازه دسترسی به منابع آن را ندارد. به بیان دیگر، چه شما از حداکثر توان آن هسته استفاده کنید و چه سرور در حالت بی کار قرار داشته باشد، آن توان پردازشی به طور کامل برای شما رزرو باقی می ماند. اصطلاح VDS در بازار فناوری بیشتر یک تعریف تجاری و قراردادی بر اساس سطح تضمین منابع (SLA) است و به مشتری تضمین می دهد که عملکرد سرویس در هیچ شرایطی تحت تاثیر رفتار سایر کاربران روی سرور فیزیکی قرار نخواهد گرفت.
مقالات دیگر: همه چیز درباره ارور 401 ! علت ها و روش رفع خطای

تفاوت های بنیادین میان VPS و VDS
درک تفاوت های کلیدی این دو سرویس نیازمند نگاهی عمیق تر به نحوه کارکرد پردازنده، پایداری بار کاری و هزینه تمام شده است.
مدل تخصیص پردازنده و پدیده سرقت زمان CPU
مهم ترین تفاوت فنی میان VPS و VDS در مفهوم اشتراک پردازنده یا همان Overcommit نهفته است. در یک VPS اشتراکی، چندین ماشین ممکن است از یک هسته پردازشی استفاده کنند. اگر یکی از همسایه ها به طور ناگهانی بار پردازشی سنگینی به سرور تحمیل کند، سرور شما ممکن است برای دریافت چرخه پردازش در صف انتظار بماند. در اصطلاح فنی به این حالت CPU Steal Time گفته می شود که نتیجه آن افت لحظه ای سرعت پاسخ دهی یا تاخیر در اجرای برنامه هاست.
در طرف مقابل، در یک VDS مقدار CPU Steal Time برابر با صفر است؛ زیرا هسته پردازنده به صورت صد در صد در انحصار ماشین مجازی شماست. این ویژگی باعث می شود پایداری فرآیندهای محاسباتی در VDS همواره روی یک خط صاف و بدون افت ناگهانی باقی بماند.
مقالات دیگر: دلایل بروز خطای 503 در سایت و نحوه رفع آن

وضعیت منابع رم و حافظه ذخیره سازی
یک تصور اشتباه رایج این است که در VPS حافظه رم یا دیسک با دیگران شریک است و در VDS اختصاصی می شود. در زیرساخت های مدرن هاستینگ، رم و حافظه های پرسرعت NVMe همواره برای هر دو سرویس به شکل رزرو شده و اختصاصی پیاده سازی می شوند. تفاوت اصلی که در بخش ذخیره سازی مطرح می شود، نرخ خواندن و نوشتن ورودی و خروجی (IOPS) است. در VDS ها معمولا به دلیل محدود بودن تعداد همسایه ها روی سرور فیزیکی، گلوگاه های دیسک نیز تا حد چشمگیری کمتر از سرویس های اشتراکی است.
مقالات دیگر: ارور 500 در سایت؛ دلایل ایجاد و روش های رفع آن

سطح دسترسی و قابلیت های مدیریت سیستم
برخی مقالات قدیمی این باور غلط را ترویج می کنند که در VPS دسترسی کامل وجود ندارد و برای نصب کرنل های اختصاصی نیاز به VDS است. این موضوع تنها در سیستم های کانتینری بسیار قدیمی مانند OpenVZ حقیقت داشت. امروزه در هر دو سرویس VPS و VDS ارائه شده در اسکای نت هاست، کاربران دسترسی کامل ریشه (Root Access) در لینوکس یا دسترسی مدیر (Administrator) در ویندوز را در اختیار دارند و می توانند هر نوع نرم افزار، فایروال یا سیستم عاملی را به دلخواه خود پیکربندی کنند.

فاکتور قیمت و توجیه اقتصادی
از آنجا که در VDS ظرفیت سخت افزاری به صورت کاملا رزرو شده به یک کاربر واگذار می شود، سرویس دهنده نمی تواند منابع آزاد مانده را به کاربر دیگری تخصیص دهد. در نتیجه، بهای تمام شده سخت افزار مستقیما بر دوش کاربر نهایی قرار می گیرد و قیمت VDS به مراتب بالاتر از یک VPS استاندارد است. VPS های با پردازنده اشتراکی به دلیل تقسیم هوشمند منابع، هزینه ها را به طور قابل توجهی کاهش می دهند و گزینه ای بسیار اقتصادی تر محسوب می شوند.

بررسی کاربردها: کدام سرویس برای شما مناسب تر است؟
انتخاب بین این دو گزینه مستقیما به نوع پردازش، حساسیت بار کاری و بودجه پروژه شما بستگی دارد.
چه زمان خرید VPS انتخاب هوشمندانه تری است؟
اگر در حال راه اندازی یک وبلاگ، سایت شرکتی، فروشگاه های آنلاین نوپا یا متوسط و سرورهای تست و توسعه هستید، انتخاب VPS بهترین توازن را میان قیمت و کارایی ایجاد می کند. این نوع سرویس ها در بیشتر طول روز نیازمند توان پیوسته و صد در صدی پردازنده نیستند و پردازش های آنها به صورت مقطعی صورت می گیرد؛ بنابراین پرداخت هزینه های سنگین تر برای هسته های اختصاصی توجیه اقتصادی ندارد.

چه زمان استفاده از VDS ضروری است؟
در صورتی که کسب و کار شما میزبان پروژه هایی نظیر پایگاه های داده حجیم با تراکنش های همزمان، سیستم های معاملات الگوریتمی و ربات های معاملاتی، پلتفرم های پردازش ویدیو یا تبدیل صوت، خطوط لوله بیلد نرم افزار (CI/CD) یا بازی های آنلاین تیمی است، پایداری پردازش اهمیت حیاتی پیدا می کند. در چنین شرایطی بروز حتی چند ثانیه تاخیر ناشی از افت توان اشتراکی می تواند خسارت مالی یا تجربه کاربری مخرب ایجاد کند. در این کاربردها خرید VDS تضمین کننده پایداری و ثبات دائمی سیستم خواهد بود.

سوالات متداول
آیا VDS همان سرور اختصاصی فیزیکی است؟
خیر، سرور اختصاصی فیزیکی (Dedicated Server) بدون واسطه مجازی ساز تمام قطعات یک شاسی فیزیکی را در اختیار شما می گذارد، در حالی که VDS یک ماشین مجازی با منابع و هسته های پردازشی رزرو شده روی بستر مجازی ساز است.
اصلی ترین تفاوت VPS و VDS در عملکرد واقعی چیست؟
اصلی ترین تفاوت در ثبات توان پردازشی است. در VPS هسته های پردازنده بین سرورها به اشتراک گذاشته می شوند و ممکن است در لحظات اوج مصرف با نوسان همراه باشند، اما در VDS پردازنده کاملا اختصاصی بوده و سرعت و نرخ پردازش همیشه یکنواخت و تضمین شده است.
آیا امکان ارتقا از سرور مجازی به VDS وجود دارد؟
بله، در پلتفرم های استاندارد میزبانی، امکان جابجایی اطلاعات یا ارتقای پلن های سخت افزاری از هسته های اشتراکی به هسته های رزرو شده وجود دارد و می توان با توجه به رشد پروژه منابع را تغییر داد.